Op 17 januari zetten Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en voorzitter van de Europese Raad, António Costa in Paraguay de Europese handtekening onder de partnerschapsovereenkomst tussen de EU en Mercosurlanden (Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay).
De overeenkomst is het resultaat van een uitzonderlijk lang en complex onderhandelingstraject dat meer dan 25 jaar in beslag nam. Met de goedkeuring van de Raad zet de Europese Unie een belangrijke stap richting nauwere samenwerking met Argentinië, Brazilië, Paraguay en Uruguay. Samen creëren beide blokken een vrijhandelszone van ongeveer 700 miljoen mensen, meteen de grootste handelszone ter wereld.
Maar wat staat nu weer in het akkoord? Wij beantwoorden de meest gestelde vragen.
Wat is het doel van de EU-Mercosur-deal?
Voor de Europese Commissie is de deal veel meer dan een klassiek handelsakkoord. Het partnerschap vormt een strategisch instrument om Europa’s positie in een steeds instabielere en meer transactionele wereld te versterken. Door de banden met Latijns-Amerika aan te halen, wil Europa zijn netwerk van betrouwbare, gelijkgezinde partners uitbreiden en minder afhankelijk worden van een beperkt aantal handelspartners. Het akkoord biedt bovendien een kader om samen te werken rond globale uitdagingen zoals mensenrechten en klimaatverandering.
Hoe belangrijk is internationale handel voor België?
Handel vormt een ruggengraat van de Belgische economie: naar schatting 895.000 Belgische jobs (één op de zes) worden ondersteund door Belgische en Europese export wereldwijd. De handelsrelatie met Mercosur is vandaag al aanzienlijk, met een totale goederen- en dienstenhandel van 8,6 miljard euro. Het akkoord moet die band verder verdiepen door tarieven te verlagen en handelsbelemmeringen weg te nemen.
Welke economische voordelen brengt het akkoord voor Europa en België?
Economisch belooft de overeenkomst aanzienlijke voordelen voor Europese bedrijven, goederen én diensten, die makkelijker toegang krijgen tot de Mercosur-markt. Zo besparen exporteurs samen meer dan 4 miljard euro per jaar aan invoerrechten. Vooral kmo’s, vandaag al goed voor ongeveer de helft van de Europese exporteurs naar Mercosur, krijgen nieuwe kansen dankzij lagere tarieven en administratieve lasten. Tegen 2040 zou de Europese uitvoer naar de regio bijna 50 miljard euro hoger liggen. Tegelijk verbetert de toegang tot strategische en kritieke grondstoffen, wat essentieel is voor de economische veiligheid van de EU.
Een aantal Europese sectoren zal bijzonder sterk profiteren, zoals de auto-industrie, machinebouw, chemie, farmaceutica en elektrische apparatuur. Ook de landbouwsector ziet nieuwe exportkansen. Vooral dranken, fruit en groenten, zuivel en plantaardige oliën zoals olijfolie kunnen rekenen op extra groei. De huidige hoge tarieven op wijn, chocolade, olijfolie, sterke drank, kaas en melkpoeder zullen sterk verlagen of verdwijnen. Ook Europese voedingsverwerkingsbedrijven zullen de vraag zien stijgen, een voordeel voor de vele landbouwers die leveren aan zo’n verwerkingsbedrijven.
Ook specifiek voor België zijn er duidelijke economische voordelen. De overeenkomst schaft de invoerrechten af op 91% van alle producten, wat vrijwel de volledige Belgische export ten goede komt. Vooral industriële sectoren springen eruit. Belgische uitvoer van chemische en farmaceutische producten naar Mercosur bedraagt vandaag al 2,1 miljard euro, terwijl machines en elektrische apparatuur goed zijn voor 700 miljoen euro export. Ook vervoersmaterieel, kunststoffen en rubberproducten, en precisie-instrumenten profiteren sterk: hoge tarieven tot 35% verdwijnen of worden stelselmatig afgebouwd tot nul. Tot slot, zullen typisch Belgische producten zoals chocolade makkelijker geëxporteerd kunnen worden, omdat de huidige exporttarieven tot wel 55% kunnen oplopen, maar dankzij het handelsakkoord volledig wegvallen.
Naast goederenhandel creëert het akkoord ook kansen voor de Belgische dienstensector. België exporteert jaarlijks 415 miljoen euro aan diensten naar Mercosur, vooral in bedrijfsdiensten, vervoer en intellectuele eigendom. De overeenkomst opent de Mercosur-dienstenmarkt verder in sectoren zoals financiële diensten, telecommunicatie, transport, digitale handel en milieudiensten.
De overeenkomst is bijzonder gunstig voor Belgische kmo’s, die 96% van alle exporteurs vertegenwoordigen. Voor hen verlaagt het akkoord niet alleen de kosten via lagere tarieven, maar ook de administratieve lasten en douaneprocedures. Betere toegang tot informatie, overheidsopdrachten en specifieke ondersteuning voor kleine ondernemingen maakt het haalbaarder voor Belgische kmo’s om ook in Zuid-Amerika te groeien.
Wat betekent het akkoord voor Belgische landbouwers?
Ook voor Belgische landbouwers en voedingsproducenten opent het akkoord nieuwe perspectieven. De huidige tarieven tot wel 55% belemmeren toegang tot de markt. De overeenkomst verlaagt of schrapt die heffingen, wat Belgische boeren moet helpen om hun export, vandaag goed voor 269 miljoen euro, verder op te drijven. Tegelijk blijven gevoelige sectoren beschermd via strikte quota en vrijwaringsmechanismen, onder meer voor rundvlees, varkensvlees en pluimvee, zonder dat de hoge Europese voedselveiligheidsnormen worden afgezwakt.
Hoe beschermt de EU gevoelige sectoren?
De Commissie heeft expliciet rekening gehouden met de bezorgdheden van Europese landbouwers en lidstaten. Het akkoord bevat een ongezien pakket aan beschermingsmaatregelen voor gevoelige sectoren. Zo is de hoeveelheid geïmporteerd vlees en pluimvee waarop geen invoerrechten meer betaald moet worden, beperkt: het quotum voor rundvlees bedraagt 99.000 ton per jaar, wat neerkomt op 1,5% van de totale EU-productie. Voor pluimvee is dat 1.3%. Op de overige invoer zullen producenten uit Mercosurlanden alsnog invoerrechten moeten betalen. Deze quota worden bovendien geleidelijk ingevoerd en kunnen worden opgeschort bij marktverstoring. Daarbovenop gelden sterke vrijwaringsmechanismen, waardoor de Commissie snel kan ingrijpen als de invoer van een bepaald product de Europese markt ontregelt.
Welke handhavingsmaatregelen zijn er voorzien?
Naast quota zet de EU ook zwaar in op handhaving en controle. De overeenkomst gaat gepaard met versterkte controles op productienormen qua voedselveiligheid en duurzaamheid, met bijzondere aandacht voor pesticiden en dierenwelzijn. De Commissie verhoogt het aantal audits en grenscontroles: Zo zal het aantal audits in niet-EU-landen naar verwachting met 50% toenemen en het aantal audits bij EU-grenscontroleposten met 33% in 2026-2027. Daarnaast is er een engagement om productiestandaarden beter op elkaar af te stemmen.
Komen Europese landbouwmarkten toch onder druk, dan is er een financiële veiligheidsbuffer van 6,3 miljard euro voorzien.
Worden Belgische geografische aanduidingen beschermd?
Ja. Een belangrijk pluspunt voor België is de bescherming van geografische aanduidingen. In totaal worden 14 Belgische producten beschermd tegen imitatie in Mercosur-landen, waaronder Jambon d’Ardenne, Fromage de Herve, Beurre d’Ardenne, Pâté gaumais, Genièvre/Genever, Gentse azalea en meerdere Waalse wijnen. Die bescherming laat producenten toe zich duidelijker te onderscheiden en hun producten tegen premiumprijzen te verkopen.
Richt de deal zich alleen op economische voordelen?
Nee. De EU-Mercosur-deal streeft niet alleen economische winst na, maar zet ook in op stabiele internationale samenwerking en het biedt een kader voor overleg over klimaat, mensenrechten, digitale transitie, ...
Waar staan we nu in het institutionele proces?
Met de beslissing van de Raad op 9 januari 2026 is een belangrijke mijlpaal bereikt. De lidstaten gaven hun goedkeuring voor de ondertekening van de EU-Mercosur-akkoorden via gekwalificeerde meerderheid (QMV). Dat betekent dat het besluit werd aangenomen met steun van minstens 15 lidstaten die samen 65% van de EU-bevolking vertegenwoordigen. QMV is geen uitzondering, maar de standaard binnen de EU: ongeveer 80% van alle Europese wetgeving wordt via deze procedure goedgekeurd.
Op 17 januari 2026 werd het akkoord officieel ondertekend door vertegenwoordigers van de EU en de Mercosurlanden.
Wat gebeurt er na de ondertekening?
De deal bestaat uit twee delen: de EU-Mercosur Partnerschapsovereenkomst (EMPA), die het volledige akkoord omvat; en een interim-handelsakkoord (iTA), dat enkel betrekking heeft op de exclusieve bevoegdheden van de EU (waaronder dus handel).
De EU-Mercosur Partnerschapsovereenkomst (EMPA) moet door alle nationale parlementen geratificeerd worden. Het interim-akkoord volgt de Europese ratificatieprocedure, waarbij enkel het Europees Parlement instemming moet verlenen. Zodra ook de Mercosur-landen het akkoord hebben geratificeerd, kan het interim-handelsakkoord alvast in werking treden. Het interim-akkoord vervalt automatisch wanneer de volledige partnerschapsovereenkomst in werking treedt.
Meer informatie
Bijzonderheden
- Datum publicatie
- 17 januari 2026
- Auteur
- Vertegenwoordiging in België