Verkies je video in de plaats van tekst? Onderaan deze pagina vind je de videoreportage.
Tien jaar geleden werd België opgeschrikt door de terreuraanslagen in Brussel. Op 22 maart 2016 ontploften bommen op de luchthaven van Zaventem en in het metrostation Maalbeek. Die beelden staan in het collectief geheugen gegrift.
De explosieven waren verwoestend, en veel hulpverleners deden alles om zo snel mogelijk slachtoffers te evacueren en te redden, maar botsten op operationele en technische grenzen. Kort erna rees bovendien de vraag: “Wat als de bommen ook nog eens bezwaard waren met chemische of biologische stoffen?” Redenen genoeg om over de grenzen heen de handen in elkaar te slaan om beter voorbereid te zijn op het ergste.
Terreur 2.0
Een aanval met chemische, biologische, radiologische of nucleaire stoffen (CBRN) zou de impact van de aanvallen in 2016 exponentieel vergroot hebben. Niet alleen het aantal slachtoffers, maar ook de complexiteit van de interventie en het risico voor hulpverleners zou drastisch gestegen zijn.
“De inzet van de mensen op het terrein moet dan eigenlijk maal tien,” vertelt ex-sporenonderzoeker Barend Cochez, die een team aanstuurde in Zaventem. “Het heeft een enorme impact op de samenwerking ter plaatse.”
Kunnen we de eerstehulpverleners beter voorbereiden op dergelijke risico’s, en daarbij gebruik maken van de grensoverstijgende expertise die de Europese Unie biedt? Het Nationaal Crisiscentrum (NCCN) nam het initiatief voor een nieuw Europees project om onze gezamenlijke paraatheid en respons te verbeteren in geval van dergelijke CBRN-aanvallen.
eNOVATION
eNOVATION ging van start in september 2024. Het richt zich op de uitbouw van vier pijlers ter versterking van onze collectieve capaciteit voor crisisrespons:
- Gestandaardiseerde procedures over grenzen heen.
- Kennis en vaardigheden trainen van politie, brandweer, civiele bescherming, defensie en medische hulpdiensten. Begin en eind 2025 vonden al zo’n realistische en grootschalige oefeningen plaats in Duitsland en Oezbekistan.
- Innovatieve technologieën zoals DECON VHP, ontwikkeld door onderzoekers van UCLouvain, om elektronische apparatuur als wapens en protheses te ontsmetten.
- Een Europees netwerk van CBRN-trainingscentra, met onder andere Campus Vesta in Ranst.
Het brengt 22 partners uit 16 landen samen, binnen en buiten de Europese Unie, die in projectverband samenwerken tot augustus 2027. De Europese Commissie ondersteunt het project via het Horizon Europe-programma met 4,5 miljoen euro. Het project kwam er als opvolger van Bullseye, een kleinschaliger project – met partners uit 5 Europese landen. Ook dat project werd geleid door het NCCN en maakte hulpverleners betere voorbereid op CBRN-aanvallen.
Europa als motor
De EU levert middelen die de partners in het project toelaat om zichzelf te overstijgen, dankzij de kracht van het netwerk en de expertise die eNOVATION bundelt.
“Dankzij de Europese subsidie kunnen we Belgische en Europese collega’s laten deelnemen aan oefeningen op een zeer hoog niveau,” onderstreept Ives Van Haute van het NCCN.
“Europa brengt financiering om ideeën te ontwikkelen en te testen op het terrein,” zegt dan weer Jean-Luc Gala, onderzoeker aan UCLouvain. “Maar het brengt ook een netwerk van professionals samen, die feedback geven vanuit hun ervaring. Daardoor kunnen we technologie en procedures verbeteren.”
Daarnaast speelt Europa een sleutelrol in harmonisatie en standaardisatie. “Het doel is om deze methodes toepasbaar te maken op Europees niveau, niet enkel regionaal of nationaal.”
Met eNOVATION investeert Europa niet alleen in technologie en procedures, maar vooral in mensen: de hulpverleners die als eersten ter plaatse zijn wanneer het ondenkbare gebeurt. Dankzij Europese steun zijn zij – en dus ook wij - morgen beter voorbereid, beter beschermd en beter verbonden.
Bekijk onze videoreportage met getuigenissen van Ives Van Haute (Nationaal Crisiscentrum), Jean-Luc Gala (onderzoeker bij UCLouvain) en Barend Cochez (sporenonderzoeker tijdens de aanslagen in Zaventem op 22 maart 2016).
Meer info
Bijzonderheden
- Datum publicatie
- 9 maart 2026
- Auteur
- Vertegenwoordiging in België