Door de fossiele-brandstoffencrisis staan de Europese boeren onder enorme druk. De stijgende prijzen kunnen boeren ertoe dwingen minder mest te gebruiken en kleinere oppervlakten te bewerken. Dat zou de opbrengsten, de voedselproductie en de veerkracht van de agrovoedingssector van de EU in het gedrang brengen.
Daarom presenteert de Commissie een actieplan voor meststoffen. Voortbouwend op een mededeling uit 2022 stelt ze korte- en langetermijnmaatregelen voor.
Op korte termijn
De Commissie kijkt naar bestaande instrumenten, zoals het Europees gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) en zal daarom voorstellen de begroting aan te wenden om de landbouwreserve op te krikken. Voor de zomer zal ze een financieel pakket voorstellen.
Daarnaast zal de Commissie een specifiek wetgevingspakket presenteren dat de lidstaten in staat stelt ten volle gebruik te maken van de beschikbare steun in hun strategische plannen voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Dit pakket omvat:
- Een nieuw mechanisme om liquiditeitsproblemen te verlichten
- Meer flexibiliteit bij de betaling van voorschotten
- Meer stimulansen voor efficiënte en veerkrachtige landbouwpraktijken om minder en beter gebruik te maken van meststoffen en de transitie naar biogebaseerde meststoffen te stimuleren.
Meer binnenlandse productie, circulaire economie en decarbonisatie
Het actieplan wil de Europese productie nieuw leven inblazen, de aanvoer autonomer maken en de transitie naar duurzame, zoals biogebaseerde, koolstofarme en circulaire, meststoffen versnellen.
Voor meer circulariteit en minder emissies zal het plan het gebruik van Europese alternatieven aanmoedigen. Voorbeelden hiervan zijn:
- Meer organische en biogebaseerde meststoffen
- Alternatieven voor traditionele, minerale producten
- Terugwinning van stikstof en fosfor uit slib
In het kader van de komende herziening van het emissiehandelssysteem (EU-ETS) en zonder vooruit te lopen op de resultaten ervan, zal de Commissie onderzoeken hoe ze de meststoffenindustrie meer flexibiliteit kan bieden. De voorwaarden voor die flexibiliteit zouden drie concrete toezeggingen zijn: emissies uit meststoffenproductie beperken, biogebaseerde en circulaire meststoffen ontwikkelen en lokale aanvoer in Europa veiligstellen qua beschikbaarheid en betaalbaarheid.
De Commissie zal voor koolstofafvang en koolstoflandbouw - die koolstofopslag in bodems en vegetatie moet vergroten en emissies door menselijke activiteit moet verminderen - de juiste stimulansen zoeken. Daarbij zullen overheidsfinanciering en particuliere financiering van onder andere lidstaten, het GLB, het Europees Fonds voor Concurrentievermogen en EU-ETS worden gecombineerd.
De Commissie zal de administratieve procedures vereenvoudigen en nieuwe maatregelen voorstellen om de vraag naar lokale, duurzame meststoffen te vergroten.
Ze zal er ook voor zorgen dat de meststoffensector eerlijke toegang krijgt tot de financiering voor groene innovatie en modernisering. Bestaande fondsen, waaronder cohesiefondsen, zullen worden ingezet om de productie van biogas en biomethaan te ondersteunen, en er zal worden geïnvesteerd in afvalwaterzuiveringsinstallaties om de valorisatie van slib en de terugwinning van nutriënten te versnellen.
Meer markttransparantie, crisisparaatheid en dialoog
De Commissie zal met alle betrokkenen een Europees partnerschap voor meststoffen opzetten. Meststoffenproducenten, landbouwers en lidstaten zullen een gemeenschappelijk plan opstellen om deze uitdagingen het hoofd te bieden en zo voedselzekerheid en betaalbare prijzen in de hele EU verzekeren.
De Commissie zal het markttoezicht en de capaciteit voor vroegtijdige waarschuwing versterken. Ze zal een duidelijk kader voorstellen om te zorgen voor beschikbare en actuele gegevens over meststoffen in de EU.
Om te anticiperen op mogelijke crises zal de Commissie verschillende oplossingen overwegen zoals strategische reserves (bijvoorbeeld seizoensgebonden voorraden of minimumvoorraden) of gezamenlijke aankopen.
De EU blijft samenwerken met partners wereldwijd zoals kandidaat-lidstaten, buurlanden en andere staten. Samen zullen ze de meststoffenmarkt transparanter maken, zorgen voor verschillende voorzieningsbronnen en gezamenlijke investeringen aanmoedigen die alle partijen ten goede komen.
Meer informatie
- Datum publicatie
- 19 mei 2026
- Auteur
- Vertegenwoordiging in België