Op 10 september 2025 sprak Commissievoorzitter Ursula von der Leyen het Europees Parlement in Straatsburg toe met haar jaarlijkse State of the Union (#SOTEU). Het was de eerste van haar tweede mandaat en meteen een oproep tot eenheid en onafhankelijkheid in woelige tijden.
Strijd voor onze gezamenlijke toekomst
Von der Leyen begon zonder omwegen: Europa moet vechten; voor veiligheid, vrijheid, democratie en zijn plaats in de wereld. Met oorlog in Oekraïne, het Midden-Oosten en groeiende geopolitieke druk is het volgens haar tijd dat de EU zelf haar energie, technologie en veiligheid in handen neemt.
"Europa moet op eigen benen staan." Met die woorden begon Ursula von der Leyen haar toespraak, een vurige oproep tot eenheid "tussen de lidstaten, de Europese instellingen en de democratische krachten in het Parlement" in deze onrustige tijden.
Steun aan Oekraïne
Ze vertelde het verhaal van Sasha, een jongen uit Marioepol die door de oorlog van zijn moeder werd gescheiden, om te tonen waarom steun aan Oekraïne geen optie maar een plicht is. Concreet wees ze naar het 19de pakket sancties voor Rusland waaraan wordt gewerkt, een plan om bevroren Russische tegoeden in te zetten, een internationale top om weggevoerde kinderen te herenigen met hun families en investeringen in het Oekraïense leger, waaronder ook een “drone-alliantie”.
“Europa zal elke vierkante centimeter van zijn grondgebied verdedigen”
Von der Leyen riep op om de eigen defensie fors te versterken via Readiness 2030, met onder andere het SAFE programma voor 19 lidstaten waaronder ook België, en een “Eastern Flank Watch”. “Europa zal elke vierkante centimeter van zijn grondgebied verdedigen.”
Over Gaza was ze scherp: de humanitaire situatie is “catastrofaal” en “de mens mag nooit een hongersnood veroorzaken om als oorlogswapen te gebruiken. Hier moet een einde aan komen, in het belang van de kinderen en de hele mensheid.” De Commissie stelt voor om de bilaterale steun aan Israël stop te zetten, sancties tegen extremistische kolonisten in te voeren, de associatieovereenkomst voor de handel gedeeltelijk op te schorten en een donorgroep op te richten voor de heropbouw van Gaza. Een tweestatenoplossing, zonder terreurorganisatie Hamas, blijft volgens haar de enige weg vooruit.
Economie, technologie en betaalbaar leven
Economische slagkracht moet Europa’s onafhankelijkheid garanderen. Von der Leyen kondigde investeringen in digitale, circulaire en schone technologie aan. De Clean Industrial Deal en een batterij-boost moeten industriële productie in Europa houden, met “made in Europe” als criterium voor overheidsopdrachten.
Ook wetenschap en innovatie zijn cruciaal voor Europa’s onafhankelijkheid. Met een “Kies Europa”-pakket van 500 miljoen euro wil de Commissie de beste onderzoekers aantrekken en hier houden.
Von der Leyen keek ook naar de bredere wereld. Ze wil de handelsrelaties diversifiëren, zoals bijvoorbeeld het lopende akkoord met Mercosur en Mexico. Op het handelsakkoord met de Verenigde Staten kwam ze ook terug, benadrukkend dat het de best mogelijk deal was en een handelsoorlog heeft vermeden.
Daarnaast komen er maatregelen die burgers rechtstreeks raken, waaronder:
- Een Quality Jobs Act en een strategie tegen armoede tegen 2050.
- Het eerste Europees plan voor betaalbare huisvesting.
- Investeringen in Europese, elektrische wagens.
- Steun aan landbouwers in het volgende budget, in handelsovereenkomsten en in een nieuwe campagne “Koop voedsel uit Europa”.
- Een Sociaal Klimaatfonds voor een rechtvaardige transitie
Democratie en migratie
Om democratie en vrijheden te beschermen wil de Commissie een Europees Centrum voor democratische veerkracht oprichten, onafhankelijke media ondersteunen en sociale media veiliger maken voor kinderen. Respect voor de rechtsstaat blijft een absolute voorwaarde voor EU-financiering.
Op vlak van migratie pleit von der Leyen voor een systeem dat “streng maar rechtvaardig” is: bescherming voor wie er recht op heeft, terugkeer voor wie niet mag blijven, en harde aanpak van mensensmokkelaars.
Europa als gemeenschap
De toespraak eindigde met verhalen van solidariteit, zoals Griekse brandweerlui die in Spanje dorpen redden. Voor von der Leyen is dat de essentie van Europa: samen sterker.
Wat volgt
De toespraak werd gevolgd door een debat in het Europees Parlement. Binnenkort zullen er nieuwe initiatieven worden voorgesteld.
Meer informatie
Bijzonderheden
- Datum publicatie
- 10 september 2025
- Auteur
- Vertegenwoordiging in België