Vrij reizen zonder grenscontroles blijft voor miljoenen Europeanen vanzelfsprekend. Toch vraagt een open Europa ook voortdurende samenwerking en sterke buitengrenzen. In haar vijfde verslag over de staat van het Schengengebied maakt de Europese Commissie de balans op van het voorbije jaar én kijkt ze vooruit naar de volgende stappen.
Het Schengengebied blijft een van de meest tastbare verwezenlijkingen van de Europese Unie. Meer dan 450 miljoen mensen kunnen vrij reizen, werken, studeren en wonen over de grenzen heen. Tegelijk ondersteunt Schengen de handel, het toerisme en het vrije verkeer van goederen, allemaal essentieel voor de Europese economie.
Minder illegale grensoverschrijdingen
Het rapport toont duidelijke vooruitgang op verschillende vlakken. In 2025 daalde het aantal illegale grensoverschrijdingen met 26 % tegenover 2024. De samenwerking tussen de EU en de lidstaten zorgde ook voor efficiëntere terugkeerprocedures van mensen zonder verblijfsrecht in de EU. Het terugkeerpercentage steeg in 2025 naar 28 %, het hoogste niveau in tien jaar.
Ook de digitalisering van het grensbeheer zet grote stappen vooruit. In april 2026 ging het nieuwe inreis-uitreissysteem (EES) volledig van start. Dat geautomatiseerde IT-systeem registreerde in de eerste zes maanden al meer dan 66 miljoen in- en uitreizen. Daarnaast weigerden de lidstaten de toegang aan 32.000 personen die niet voldeden aan de voorwaarden om de EU binnen te komen.
De Europese Commissie nam begin 2026 bovendien de eerste Europese visumstrategie ooit aan, voor een strategisch visumbeleid op lange termijn.
Nieuwe uitdagingen vragen gezamenlijke actie
Volgens het verslag blijft samenwerking cruciaal. De huidige geopolitieke context zorgt voor nieuwe uitdagingen op vlak van veiligheid, migratie en grensbeheer. Daarom wil de EU het Schengengebied verder versterken en beter voorbereiden op de toekomst.
De prioriteiten voor de Schengencyclus 2026-2027 leggen de focus op:
- Een veilig visumbeleid en partnerschappen met derde landen om talent aan te trekken en het concurrentievermogen te versterken
- Sterk grensbeheer dankzij verdere digitalisering via systemen zoals EES en het toekomstige ETIAS
- Een efficiënt terugkeersysteem
- Nauwere samenwerking rond interne veiligheid
- Strategische financiering, meer coördinatie tussen de Schengenlanden en de voltooiing van het Schengengebied, zoals in Cyprus en Ierland.
Volgende stappen
De Europese Commissie vraagt nu aan de Schengenraad om het verslag te bespreken en de nieuwe prioriteiten officieel goed te keuren tijdens de Raad Justitie en Binnenlandse Zaken in juni.
Met deze nieuwe stappen wil de EU ervoor zorgen dat Schengen veilig, sterk en toekomstbestendig blijft zodat Europeanen ook de komende jaren vrij kunnen blijven reizen binnen Europa.
Meer info
Bijzonderheden
- Datum publicatie
- 18 mei 2026
- Auteur
- Vertegenwoordiging in België