Nu leerlingen en leerkrachten opnieuw naar school gaan, brengt de Europese Commissie de recente investeringen in onderwijs in kaart. Het verslag Investeren in onderwijs 2026 bundelt de meest recente beschikbare gegevens, tot en met 2024.
De cijfers tonen dat de EU-landen in 2024 gemiddeld 4,8% van hun bruto binnenlands product (bbp) aan onderwijs besteedden. Onderwijs was goed voor 9,7% van alle overheidsuitgaven. Dat aandeel ligt nog altijd iets onder het niveau van vóór de pandemie: in 2019 ging 10% van de overheidsuitgaven naar onderwijs.
België investeert in onderwijs
België zit duidelijk boven het Europese gemiddelde. In 2024 ging 6,3% van het Belgische bbp naar onderwijs, tegenover 4,8% in de EU. Ook binnen de totale overheidsuitgaven neemt onderwijs in België een groter aandeel in: 11,7%, tegenover gemiddeld 9,7% in de EU.
Een groot deel van die middelen gaat naar mensen. Op EU-niveau ging in 2024 63% van de overheidsuitgaven voor onderwijs naar personeelskosten, zoals lonen en werkgeversbijdragen. In België liep dat aandeel op tot 82%, het hoogste percentage van de EU.
Ook via het Europese herstelbeleid werd aanzienlijk geïnvesteerd in onderwijs en opleiding. België wees 1.202,3 miljoen euro uit haar budget uit het Europese herstelplan voor België (de Belgische enveloppe uit de Europese Herstel- en Veerkrachtfaciliteit, het investeringsinstrument van NextGenerationEU), toe aan onderwijs en vaardigheden. Dat is 22,8% van het totale Belgische budget, een van de hoogste percentages in de EU.
Die cijfers maken duidelijk hoe groot het aandeel van personeel binnen de onderwijsuitgaven is. Maar investeren in leerkrachten gaat uiteraard verder dan investeren in hun loon.
Een aantrekkelijk beroep vraagt meer dan een goed loon
Meer dan drie op de vier leerkrachten in Europa zouden opnieuw voor het beroep kiezen. Tegelijk tonen de gegevens dat verschillende factoren de aantrekkelijkheid van het beroep bepalen.
Loon speelt een belangrijke rol: wie tevreden is over zijn salaris, kiest vaker opnieuw voor het beroep. Maar ook een ondersteunende werkomgeving, een positief beeld van het lerarenberoep en kansen om samen te werken met collega's maken een verschil. Stress op het werk heeft dan weer het omgekeerde effect. Hoe groter de werkdruk en stress, hoe kleiner de motivatie om in het onderwijs te blijven werken.
Bij beginnende leerkrachten met minder dan 5 jaar ervaring is er bovendien een opvallende evolutie. Tussen 2018 en 2024 nam het aandeel dat lesgeven als eerste carrièrekeuze zag in België af met 9,3 procentpunt. In Vlaanderen was de daling met 16 procentpunt nog sterker. Nieuwe leerkrachten aantrekken, ondersteunen en behouden blijft dan ook een belangrijke uitdaging.
Ervaring telt, maar vraagt tijd
Een aantrekkelijk loon kan daarbij helpen. In zes Europese onderwijssystemen liggen de wettelijke salarissen aan het einde van de salarisschaal hoger dan het gemiddelde loon van werknemers met een vergelijkbaar opleidingsniveau. Het gaat om Luxemburg, Nederland, Griekenland, Spanje, Ierland en België.
Daar staat wel een belangrijke kanttekening tegenover: om de top van die salarisschaal te bereiken, hebben leerkrachten gemiddeld meer dan vijftien jaar ervaring nodig. In Vlaanderen duurt het zelfs 36 jaar.
Investeren in mensen en vaardigheden
De cijfers leggen zo een dubbele boodschap bloot. Europa en België investeren aanzienlijk in onderwijs, maar die investeringen moeten zich ook vertalen in een aantrekkelijk beroep voor wie vandaag en morgen voor de klas wil staan.
Dat wordt des te belangrijker nu veel onderwijssystemen met lerarentekorten kampen. De komende EU-agenda voor leerkrachten en opleiders, die deel uitmaakt van de Unie van Vaardigheden, wil de lidstaten ondersteunen bij die uitdaging.
Meer info
- Datum publicatie
- 1 september 2026
- Auteur
- Vertegenwoordiging in België