De Europese Commissie heeft een voorstel om handelsvoordelen voor Israël gedeeltelijk op te schorten en nieuwe sancties in te voeren, voorgelegd aan de Europese landen. De sancties omvatten maatregelen tegen Hamas, extremistische ministers en gewelddadige kolonisten.
“De gruwelijke gebeurtenissen die dagelijks in Gaza plaatsvinden, moeten een halt worden toegeroepen. Er moet een onmiddellijk staakt-het-vuren komen, onbeperkte toegang voor alle humanitaire hulp en de vrijlating van alle gijzelaars die door Hamas worden vastgehouden.”, zei Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie. “De Europese Unie blijft de grootste donor van humanitaire hulp en een niet aflatende voorvechter van de tweestatenoplossing. In overeenstemming met deze principiële toezeggingen en rekening houdend met de ernstige recente ontwikkelingen op de Westelijke Jordaanoever, stellen wij voor de handelsconcessies met Israël op te schorten, extremistische ministers en gewelddadige kolonisten sancties op te leggen en de bilaterale steun aan Israël op te schorten, zonder afbreuk te doen aan onze werkzaamheden met het Israëlische maatschappelijk middenveld of Yad Vashem.”
Op welke basis?
De voorstellen volgen op een rapport over de naleving door Israël van artikel 2 van de associatieovereenkomst tussen de EU en Israël. Het rapport concludeerde dat de Israëlische regering essentiële elementen van de mensenrechten en democratische beginselen schendt. Dit geeft de EU de bevoegdheid de overeenkomst eenzijdig op te schorten.
De schending houdt verband met de snel verslechterende humanitaire situatie in Gaza na de Israëlische militaire interventie, de blokkade van humanitaire hulp, de intensivering van militaire operaties en het besluit van de Israëlische autoriteiten om de nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever verder uit te breiden, wat de tweestatenoplossing verder ondermijnt.
Gedeeltelijke opschorting van handelsafspraken
De Commissie stelt voor om een aantal bepalingen uit de associatieovereenkomst tussen de EU en Israël op te schorten. Dit betekent dat bepaalde goederen uit Israël hun voorkeursbehandeling op de Europese markt verliezen. Ze worden dan belast tegen de standaardtarieven die gelden voor landen zonder vrijhandelsakkoord. De Raad moet hierover met gekwalificeerde meerderheid beslissen.
De EU is de grootste handelspartner van Israël, goed voor 32% van Israëls totale handel in goederen. In 2024 bedroeg de handel in goederen 42,6 miljard euro. Israël exporteerde 15,9 miljard euro naar de EU, vooral machines, transportmiddelen en chemische producten. De EU exporteerde voor 26,7 miljard euro naar Israël.
Voor 63% van de handel verandert niets, omdat die goederen nu al onder WTO-regels (MFN) vallen. Voor de overige 37% vervallen de voorkeurstarieven die Israël vandaag geniet. Voor dat deel gelden dan de standaard-WTO-tarieven.
Uitbreiding van sancties
Het pakket voorziet ook in nieuwe sancties tegen twee extremistische Israëlische ministers (Ben-Gvir en Smotrich), drie gewelddadige kolonisten, zes organisaties en tien leden van Hamas. Eenvoudig gezegd: de betrokken personen komen op een zwarte lijst waardoor hun tegoeden worden bevroren en ze niet naar de EU kunnen reizen.
Steun en samenwerkingsprojecten
De EU zet ook een deel van haar bilaterale steun aan Israël stop, Concreet gaat het om de jaarlijkse toewijzingen (ca. 6 miljoen euro per jaar voor 2025–2027), lopende institutionele samenwerkingsprojecten (zogenoemde twinning, bijvoorbeeld op het vlak van data, energie en statistiek) en projecten onder de regionale EU-Israël-faciliteit. In totaal gaat het om ongeveer 14 miljoen euro.
De Europese Commissie blijft evenwel het maatschappelijk middenveld, de strijd tegen antisemitisme, vredesopbouwprojecten en Yad Vashem, alsook het nationale Holocaustmonument steunen.
Volgende stappen
De Raad moet nu beslissen over zowel de opschorting van de handelsvoordelen (gekwalificeerde meerderheid) als de sancties (unanimiteit). Wat betreft de handelsovereenkomst, wordt de Associatieraad EU-Israël op de hoogte gebracht zodra de opschorting is aangenomen. De opschorting treedt dertig dagen na die kennisgeving in werking.
Meer informatie
Bijzonderheden
- Datum publicatie
- 17 september 2025
- Auteur
- Vertegenwoordiging in België