Het jaarlijkse Scorebord voor Justitie, inmiddels de 14de editie, vergelijkt de efficiëntie, kwaliteit en onafhankelijkheid van de rechtsstelsels in de Europese Unie.
In 2026 is er algemeen een lichte verbetering zichtbaar in de perceptie van onafhankelijkheid en efficiëntie. In 17 lidstaten geven burgers aan dat de onafhankelijkheid van justitie is toegenomen of stabiel is gebleven; bij bedrijven gaat het om 18 lidstaten. In België is dit niet het geval en brengt de bevraging duidelijke aandachtspunten aan het licht.
Tanend vertrouwen
Het vertrouwen van het brede publiek in de onafhankelijkheid van justitie is in 2026 licht gedaald ten opzichte van vorig jaar, maar blijft net boven het Europese gemiddelde. Wie minder vertrouwen uitspreekt, verwijst vooral naar mogelijke politieke beïnvloeding en naar een vermeend gebrek aan garanties voor de onafhankelijkheid van rechters. In de bedrijfswereld is de daling sterker uitgesproken: daar ligt het vertrouwen in de rechterlijke onafhankelijkheid onder het EU-gemiddelde.
Nood aan meer digitalisering en extra rechters
Op het vlak van digitalisering behoort België niet tot de Europese top. Er is wel online dienstverlening voor burgers, maar verschillende lidstaten zijn verder gevorderd in de omschakeling naar volledig digitale rechtspraak. België staat daarin niet alleen: slechts zes lidstaten beschikken over volledig digitale procedureregels.
Daarnaast wijst het Scorebord op een blijvende uitdaging voor België op het vlak van capaciteit. Ons land telt namelijk aanzienlijk minder rechters per 100.000 inwoners dan veel andere EU-lidstaten.
Toegankelijkheid voor kwetsbare groepen
Het rapport toont aan dat de meeste lidstaten inmiddels digitale technologieën inzetten in rechtbanken om de toegang voor personen met een handicap te verbeteren. België hinkt daarbij achterop en staat op de 18de plaats. Op het vlak van kindvriendelijke justitie behoort ons land dan weer tot de kopgroep. Samen met onder meer Nederland, Hongarije en Litouwen maakt België deel uit van de groep die alle negen door de EU gemonitorde voorzieningen heeft ingevoerd.
Het gaat daarbij onder meer om gespecialiseerde opleidingen voor magistraten en juristen, kindvriendelijke verhoorruimtes en informatiekanalen specifiek afgestemd op kinderen, zoals aangepaste websites en hulplijnen.
Achtergrond
Het Scorebord voor Justitie is een belangrijk onderdeel van de bredere toolbox rond de rechtstaat en vormt een van de belangrijkste bronnen voor het jaarlijkse verslag over de rechtsstaat. Het Scorebord bevat vergelijkende gegevens over de werking van nationale rechtsstelsels, terwijl het rechtsstaatverslag een kwalitatieve analyse biedt van belangrijke ontwikkelingen in alle 27 lidstaten.
In deze editie is bovendien nieuwe informatie opgenomen over digitalisering, bevoegdheden en de eengemaakte markt. Daarmee wordt benadrukt dat een onafhankelijk en efficiënt rechtssysteem niet alleen een democratische vereiste is, maar ook een economische noodzaak. Daarom worden de resultaten ook gekoppeld aan de eindfase van de nationale herstel- en veerkrachtplannen (RRF) en aan het Europees Semester.
Meer informatie
- Datum publicatie
- 4 juni 2026
- Auteur
- Vertegenwoordiging in België