Het Europees Milieuagentschap publiceerde vandaag zijn rapport over de staat van het milieu en Europa. De kernboodschap: ondanks forse dalingen in uitstoot en vervuiling, blijft de toestand van het leefmilieu in de EU zorgwekkend. Het rapport benadrukt dat klimaatverandering en milieudegradatie een directe bedreiging vormen voor het concurrentievermogen van Europa, dat afhankelijk is van natuurlijke hulpbronnen.
Ook in België is er werk aan de winkel: ondanks een aantal successen, blijft de druk van mobiliteit, verstedelijking en intensieve landbouw op het milieu groot. Die druk moet naar beneden, om het verlies aan biodiversiteit te vertragen en de waterkwaliteit en bodemgezondheid te verbeteren.
Circulaire economie
Eerst het goede nieuws: België behaalt het Europese doel dat stelt dat 50% van stedelijk afval gerecycleerd moet worden. Daarnaast staat België op de vierde plaats in de EU als het gaat over het hergebruik van materialen. Daar tegenover staat vooral de industrie en bouwsector veel afval produceren.
Klimaat en leefmilieu
De uitstoot van broeikasgassen en luchtverontreinigende stoffen daalde de voorbije tien jaar, dankzij energietransitie en betere energie-efficiëntie in gebouwen. Toch blijven de niveaus van luchtvervuiling hoger dan de WHO-aanbevelingen. Om de uitstoot met 47% te doen dalen tegen 2030, zoals werd afgesproken op Europees niveau, moet België een versnelling hoger schakelen.
Slechts 14,6% van het land is beschermd natuurgebied, wat onder de EU-doelen ligt. Anderzijds is 37,8% van de Belgische zeegebieden beschermd – wat hoger is dan de Europese doelstelling. Biodiversiteit, waterkwaliteit en bodemgezondheid staan echter zwaar onder druk door intensieve landbouw, mobiliteit, verstedelijking en bevolkingsgroei.
Sociaal-economische transitie
België investeert in een rechtvaardige transitie, met programma’s en fondsen. Toch kampen 21,8% van de huishoudens met energiearmoede en blijft inkomensongelijkheid hoog. Twee derde van de burgers vindt de persoonlijke impact van klimaatverandering slechts “matig”, wat wijst op een lage sense of urgency. Jongeren tonen meer klimaatactie.
Bij kmo’s groeit de motivatie: in 2023 vond 65% het verkleinen van de ecologische voetafdruk belangrijk (tegenover 59% in 2022). Voor twee derde is duurzaamheid een strategische keuze die concurrentievoordeel oplevert.
Systeemveranderingen
Het Belgische voedselsysteem bereikt zijn grenzen. Jarenlange focus op lage kosten en standaardisering leidde tot intensieve productie, maar ook tot kwetsbare boeren met lage winstmarges en hoge grondprijzen. België ondersteunt hen met programma’s en fondsen voor een rechtvaardige transitie. Tegelijk blijft duurzame voeding voor burgers moeilijk toegankelijk: voedselhulp neemt toe en opeenvolgende natuurcrisissen hebben de situatie verergerd.
Het energiesysteem draait nog grotendeels op fossiele en kernenergie. Het aandeel hernieuwbare energie groeit, maar te traag. België blijft een voorloper in offshore windenergie, met de op vijf na grootste capaciteit wereldwijd in 2021, en breidt verder uit. Binnenlandse productie van zonne- en windenergie stuit echter op trage vergunningen.
Het mobiliteitssysteem blijft autogericht. Dat veroorzaakt files en vervuiling, al wint elektrisch rijden terrein: 15,8% van de auto’s was in 2024 elektrisch of hybride, vooral via bedrijven. Laadinfrastructuur groeit ook snel. Tegelijk breiden steden lage-emissiezones uit en stimuleren ze fietsen, wandelen en openbaar vervoer.
Achtergrond
Het Europees Milieuagentschap (EEA) publiceert elke vijf jaar een rapport over de toestand van het milieu. Het rapport ‘Het Europese leefmilieu 2025’ biedt beleidsmakers op Europees en nationaal niveau, evenals het grote publiek, een uitgebreide en sectoroverschrijdende beoordeling van milieu, klimaat en duurzaamheid in Europa. Dit is het zevende rapport over de toestand van het milieu dat het EEA sinds 1995 heeft gepubliceerd.
Meer informatie
Bijzonderheden
- Datum publicatie
- 29 september 2025
- Auteur
- Vertegenwoordiging in België