Het nieuwe migratie – en asielpact in de praktijk: meten is weten

De jaarlijkse migratiebeheercyclus is een essentieel onderdeel van het nieuwe Migratie – en Asielpact. Het biedt een uitgebreid overzicht van de asiel- en migratiesituatie in de EU, identificeert de migratiesituaties waarmee de lidstaten worden geconfronteerd en stelt een jaarlijkse solidariteits-poule voor, die door de Europese landen in de Raad moet worden goedgekeurd. De start van de jaarlijkse cyclus is een belangrijke mijlpaal om ervoor te zorgen dat het Pact vanaf juni 2026 doeltreffend wordt uitgevoerd.

Het eerste Europees jaarverslag over asiel en migratie

Het jaarlijkse asiel- en migratierapport van de EU geeft een uitgebreid beeld van de asiel-, migratie- en opvangsituatie in de EU en identificeert mogelijke trends en ontwikkelingen voor het komende jaar. 

Uit het rapport blijkt dat de migratiesituatie in de EU tussen juli 2024 en juni 2025 zichtbaar verbeterde. Het aantal illegale grensoverschrijdingen daalde met 35%, onder andere dankzij nauwere samenwerking met partnerlanden. Maar er blijven ook uitdagingen bestaan: zo registreerde België, samen met Duitsland, Frankrijk, Italië en Nederland, de meeste niet-toegestane verplaatsingen binnen de EU, wat de opvangcapaciteit onder druk zet.

Het rapport toont ook dat de lidstaten vooruitgang boeken bij de uitvoering van het Pact, maar in het algemeen moet het tempo van de hervormingen versnellen zodat de nationale asiel-, opvang- en migratiestelsels ten laatste in juni 2026 klaar zijn.

Extra steun bij (risico op) extra migratiedruk

Op basis van de informatie en het bewijsmateriaal uit het Europees jaarverslag over asiel en migratie, heeft de Commissie vastgesteld dat België (samen met Bulgarije, Duitsland, Estland, Ierland, Frankrijk, Kroatië, Letland, Litouwen, Nederland, Polen en Finland) risico loopt op verhoogde migratiedruk. De redenen hiervoor verschillen van land tot land: grote aantal aankomsten in het voorgaande jaar, de aanhoudende druk op hun opvangstelsels of de dreiging van het inzetten van migratie als wapen, die het komende jaar tot onevenredige verplichtingen zou kunnen leiden.

Om dit risico het hoofd te bieden, krijgt ons land prioritaire toegang tot de Europese ‘toolbox’ voor migratieondersteuning.  Die toolbox biedt lidstaten steun op maat, waaronder operationele en technische ondersteuning door EU-organen, -bureaus en -agentschappen; en financiële steun, zoals aanvullende financiering uit het Fonds voor Asiel en Migratie. De toolbox kan ook helpen bij terugkeerprocedures en re-integratie in het land van herkomst, of de contacten met ambassades van de landen van herkomst vergemakkelijken. 

De Commissie stelt ook de oprichting voor van de eerste solidariteitspoule om tegemoet te komen aan de behoeften van lidstaten die onder migratiedruk staan. 

Volgende stappen

Het is nu aan de EU-lidstaten in de Raad om het voorstel van de Commissie goed te keuren en overeenstemming te bereiken over de omvang van de solidariteitspoule en over de wijze waarop elke lidstaat een proportionele bijdrage zal leveren. 

Europese landen kunnen zelf de vorm van hun solidariteitsbijdragen kiezen. Ze kunnen opteren voor solidariteit tussen mensen (verplaatsings- of verantwoordelijkheidscompensaties indien van toepassing), financiële steun en alternatieve maatregelen, of een combinatie van de twee.

Achtergrond

Het jaarlijkse asiel- en migratieverslag van de EU is gebaseerd op informatie die is verstrekt door de lidstaten, de statistische dienst van de EU (Eurostat), de EU-agentschappen en de Europese Dienst voor extern optreden. 

De Commissie zal elk jaar de algemene migratiesituatie in de EU beoordelen. Dit zorgt ervoor dat het bij het pact ingestelde permanente solidariteitsmechanisme een evenwicht biedt tussen de uitdagingen en de verantwoordelijkheden van de verschillende lidstaten. 

Voor meer informatie

• Vragen en antwoorden over de eerste jaarlijkse cyclus voor migratiebeheer
• Eerste jaarlijkse cyclus voor migratiebeheer
• Eerste stand van zaken met betrekking tot de uitvoering van het migratie- en asielpact – juni 2025
• Eerste jaarlijkse asiel – en migratierapport
• Gemeenschappelijk uitvoeringsplan voor het migratie- en asielpact - Migratie en binnenlandse zaken
• Toelichtende nota over het migratie- en asielpact