In 2024 woonden 14 miljoen Europeanen in een andere lidstaat dan hun land van herkomst. Daarnaast waren bijna 4 miljoen werknemers tijdelijk gedetacheerd in een ander EU-land. Tegelijk kampt drie kwart van de kmo’s met een tekort aan bepaalde vaardigheden. En bijna één op de vijf Europeanen en één op de vier Belgen ziet het wel zitten om ooit in het buitenland te werken.
Toch blijft grensoverschrijdend werken vaak omslachtig. Diploma's zijn niet altijd gemakkelijk te vergelijken en werknemers en bedrijven moeten vandaag nog veel documenten uitwisselen.
Werken in een ander Europees land moet met andere woorden eenvoudiger én eerlijker worden. Daarom stelt de Europese Commissie een pakket maatregelen voor om werknemers te helpen hun sociale rechten en professionele kwalificaties gemakkelijker over de grens mee te nemen. Ook bedrijven krijgen minder papierwerk en snellere toegang tot broodnodige arbeidskrachten, terwijl nationale autoriteiten meer mogelijkheden krijgen om fraude en misbruik aan te pakken.
Sociale rechten digitaal beschikbaar
Met de voorgestelde Europese zorgpas (ESSPASS) kunnen mensen documenten van de sociale zekerheid volledig online aanvragen en ontvangen. Het gaat onder meer om de Europese ziekteverzekeringskaart en het A1-document voor gedetacheerde werknemers.
Via een Europese digitale identiteitsportefeuille zijn deze documenten toegankelijk op de smartphone. Overheden kunnen ze vervolgens snel en veilig controleren. Dat moet fraude tegengaan en tegelijk het papierwerk voor werknemers, bedrijven en administraties verminderen. De digitalisering gebeurt stapsgewijs en papieren versies blijven beschikbaar.
Vaardigheden en diploma’s erkennen
Ook diploma's en andere certificaten moeten gemakkelijker erkend worden via een gestandaardiseerd digitaal formaat in diezelfde digitale identiteitsportefeuille.
Een nieuw Europese tool zal nationale databanken met elkaar verbinden. Zo kunnen werknemers en werkgevers kwalificaties uit verschillende EU-landen gratis vergelijken en verifiëren.
Daarnaast wil de Europese Commissie de erkenningsprocedure voor gereglementeerde beroepen, zoals artsen, verpleegkundigen, ingenieurs en leerkrachten digitaliseren en op die manier versnellen. De behandelingstijd zou dalen van maximaal drie maanden naar vijf weken bij automatische erkenning en van vier maanden naar maximaal 11 weken voor andere aanvragen. De Commissie wil de automatische erkenning bovendien uitbreiden naar meer beroepen. Het eerste nieuwe gemeenschappelijke opleidingskader komt er voor fysiotherapeuten.
Ook voor kwalificaties behaald buiten de EU, komen er gemeenschappelijke regels. Zo moet de gemiddelde procedure worden teruggebracht van 14 naar vier maanden.
Een win voor bedrijven én werknemers
Eerlijke arbeidsmobiliteit betekent ook dat werknemers beschermd zijn tegen misbruik. Daarom wil de Commissie de Europese Arbeidsautoriteit (ELA) meer mogelijkheden geven om de Europese regels te helpen handhaven.
De ELA moet gepersonaliseerde info delen en betere risicoanalyses uitvoeren, zodat nationale arbeidsinspecties hun controles gerichter inzetten. Ook de samenwerking tussen nationale autoriteiten wordt versterkt. Zo komen er nationale verbindingsofficieren om grensoverschrijdende geschillen eenvoudiger te helpen bemiddelen.
De versterking geldt ook voor werknemers van buiten de EU. Gezamenlijke en gecoördineerde inspecties moeten beter optreden tegen zwartwerk, onderbetaling en uitbuiting.
De nieuwe regels zijn ook goed voor bedrijven, aangezien gestandaardiseerde digitale procedures, snellere controles en duidelijke termijnen het eenvoudiger maken om werknemers aan te nemen of te detacheren.
Volgende stappen
Het pakket bestaat uit een mededeling over eerlijke arbeidsmobiliteit en vijf wetgevingsvoorstellen. De voorstellen moeten eerst worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de Raad.
Daarna worden de maatregelen geleidelijk ingevoerd. De Commissie verwacht dat het pakket tegen 2040 ongeveer 6 miljard euro aan voordelen kan opleveren, onder meer dankzij snellere erkenning van kwalificaties, minder administratieve kosten en minder fraude.
Achtergrond
Het pakket past binnen het stappenplan ‘Eén Europa, één markt’, dat eerlijke arbeidsmobiliteit en de overdraagbaarheid van vaardigheden als prioriteiten naar voren schuift voor een meer geïntegreerde eengemaakte markt.
Meer info
- Datum publicatie
- 15 september 2026
- Auteur
- Vertegenwoordiging in België