Cultuur is veel meer dan louter erfgoed of kunst. Het is een onmisbaar onderdeel van Europa’s identiteit, dat zorgt voor samenhang en veerkracht. De Europese Commissie wil met het Europees Cultuurkompas cultuur dan ook steviger verankeren in het Europees beleid en toegankelijker maken voor iedereen, in het bijzonder voor jongere generaties.
Zoals elk kompas, wijst ook dit exemplaar vier hoofdrichtingen aan:
1 - Europese waarden en culturele rechten versterken
Cultuur is een drager van democratie, vrijheid en gelijkheid - de kernwaarden waarop de Europese identiteit is gebouwd. Om deze pijler kracht bij te zetten, stelt de Europese Commissie een reeks initiatieven voor. Zo komt er bijvoorbeeld een nieuwe prijs voor podiumkunsten en wil men de deelname van personen met een beperking aan cultuur versterken. Een nieuw rapport zal de lidstaten helpen om toegankelijkheid en inclusie binnen de sector te vergroten. Ook voor jongeren zijn er verschillende initiatieven om de drempel tot cultureel erfgoed te verlagen, zoals bijvoorbeeld ‘DiscoverEU’-cultuurroutes en de ‘EU Youth Discount Card’ in het kader van Erasmus+.
2 - Artiesten en werknemers in de culturele sector ondersteunen
De tweede pijler richt zich op de arbeidsomstandigheden van artiesten en werknemers in de culturele sector. De culturele en creatieve sector heeft niet alleen artistieke waarde, maar draagt ook bij aan sociale cohesie, mentale gezondheid en gemeenschapsvorming. De Commissie werkt samen met alle betrokken partijen aan een “EU Artists Charter” met richtlijnen voor eerlijke arbeidsomstandigheden in de sector. Verder wordt ook een netwerk van jonge cultuurambassadeurs opgericht om cultuurkwesties te bespreken. Er volgen ook richtlijnen rond cultuur, gezondheid en welzijn.
3 - Cultuur en cultureel erfgoed gebruiken om concurrerender en veerkrachtiger te worden en cohesie te versterken
Er is veel onbenut potentieel in de Europese culturele en creatieve sector, zowel binnen de interne markt van de EU als wereldwijd. Om dit potentieel beter te benutten en bij te dragen aan het concurrentievermogen van de EU, moeten de culturele en creatieve sectoren en industrieën worden ondersteund om zich aan te passen aan technologische veranderingen. Het cultuurkompas omvat daarom ook een specifieke AI-strategie voor de sector. AI biedt kansen voor innovatie, maar roept anderzijds ook zorgen op rond auteursrechten, eerlijke verloning en de impact van dergelijke content op culturele diversiteit.
4 - Internationale culturele relaties versterken
De Commissie zal de EU-strategie voor internationale culturele betrekkingen vernieuwen, waarbij ook de Team-Europe aanpak systematischer wordt toegepast. De samenwerking wordt verder uitgebouwd via een nieuwe fase van het EU4Culture-programma en een nieuw Euro-Med initiatief voor cultuur, sport en toerisme wordt opgezet.
Tenslotte blijft de EU ook strategisch investeren in cultuur via Creative Europe en andere programma’s zoals Horizon, het Europees Concurrentiefonds en Global Europe. Het nieuwe cultuurkompas wordt het strategisch anker voor cultuur binnen het toekomstige AgoraEU-programma voor 2028-2034.
Meer informatie
Bijzonderheden
- Datum publicatie
- 12 november 2025
- Auteur
- Vertegenwoordiging in België