De jongste ontwikkelingen in het Midden-Oosten herinneren ons er eens te meer aan hoe onderling verbonden onze wereld is. Schokgolven van het conflict in de Golf verspreiden zich snel over de wereldeconomie, waardoor de olie- en gasprijzen stijgen en de kosten voor alles stijgen, van chemicaliën tot meststoffen en voedsel. In dit tijdperk van toenemende geopolitieke spanningen moeten we toenadering zoeken tot partners die onze waarden en visie van een op regels gebaseerde wereld delen.
Daarom ben ik vandaag in Australië. Geografisch gezien liggen de Europese Unie en Australië aan weerszijden van de wereld — en door de uitdagingen van vandaag kan die afstand zelfs nog groter aanvoelen. Maar de geschiedenis vertelt een ander verhaal. Tijdens de crises van de afgelopen eeuw hebben we steeds weer eensgezind opgetreden. We zijn geen verre vreemden — we delen, zoals Australiërs zouden zeggen, een echte “mateship”. En in deze tijden van hernieuwde volatiliteit moeten we onze banden nog verder aanhalen.
Australië ligt in het hart van de Indo-Pacifische regio, die snel het zwaartepunt van de wereldeconomie wordt. De regio herbergt ongeveer 60 % van de wereldbevolking en een aantal van de snelst groeiende economieën ter wereld. Meer dan 40 % van de invoer in de EU is afkomstig uit de Indo-Pacifische regio, en de zeeroutes die de regio doorkruisen, ondersteunen onze welvaart. Voor Europa is het versterken van onze banden met de regio een strategische noodzaak.
Nauwere samenwerking tussen de EU en Australië zal aan beide zijden de samenleving veiliger maken. We staan al lang zij aan zij om de vrijheid te verdedigen, van de stranden van Normandië tot Australië’s rol vandaag als grootste bondgenoot van Oekraïne buiten de NAVO. Zoals de huidige gebeurtenissen in het Midden-Oosten opnieuw laten zien, heeft de instabiliteit in één regio gevolgen tot ver daarbuiten. De stabiliteit van de Indo-Pacifische regio is dan ook onlosmakelijk verbonden met de eigen veiligheid en welvaart van Europa.
Daarom lanceren we een veiligheids- en defensiepartnerschap tussen de EU en Australië. De gezamenlijke oefeningen worden uitgebreid, de samenwerking op het gebied van hybride cyberdreigingen wordt verdiept en de koppeling tussen onze defensie-industrieën wordt versterkt. Europese bedrijven zijn al sterk aanwezig in Australië — Thales heeft er bijna 3,800 mensen in dienst en Rheinmetall is de grootste leverancier van militaire voertuigen aan de Australische strijdkrachten. Dit partnerschap zal deze samenwerking verder versterken, schaalvoordelen creëren en de kosten aan beide zijden drukken.
Gedeelde welvaart is de grootste waarborg voor gedeelde veiligheid. Dat is het grondbeginsel van de Europese Unie en het bepaalt ook onze betrekkingen met Australië. Met een economie ter grootte van 1,7 biljoen euro is Australië al de op twee na grootste handelspartner van de EU en de op één na grootste investeringsbestemming van de EU. We zijn niet alleen verbonden via handel, maar ook door gedeelde democratische waarden en normen, van arbeidsrechten tot onlineveiligheid.
Onze economische betrekkingen hebben echter geen gelijke tred gehouden met onze ambities. Het is tijd om ze te moderniseren. Daarom streven de EU en Australië ernaar een baanbrekende vrijhandelsovereenkomst te ondertekenen. De overeenkomst zal de tarieven op de meeste handel tussen de EU en Australië afschaffen en zou het Europese bbp tegen 2030 met 4 miljard euro kunnen verhogen. De investeringsstromen worden er in beide richtingen door geliberaliseerd. Vandaag de dag worden Europese investeerders in Australië geconfronteerd met hogere screeningdrempels dan hun Aziatische concurrenten. Tegelijkertijd zijn de Australische pensioenfondsen, die samen bijna 3 biljoen euro aan activa beheren, op zoek naar stabiele bestemmingen in het buitenland. Europa is een logische bestemming. Het liberaliseren van deze kanalen is een duidelijke win-win-zet.
Onze economieën zijn niet alleen op elkaar afgestemd, maar vullen elkaar ook aan. Zoals premier Albanese heeft opgemerkt, herbergt Australië bijna de volledige periodieke tabel van kritieke mineralen. Het is ’s werelds grootste leverancier van lithium en beschikt over materialen die essentieel zijn voor de schone technologieën van de toekomst — van elektrische auto’s in Spanje tot offshorewindturbines in de Oostzee. Deze overeenkomst helpt de toegang tot deze essentiële materialen veilig te stellen. En doordat de tarieven niet alleen voor grondstoffen, maar ook voor verwerkte producten worden afgeschaft, worden gezamenlijke investeringen in lokale verwerking en hoogwaardige productie bevorderd.
In een tijd waarin kritieke hulpbronnen steeds meer als wapen worden ingezet, kunnen Europa en Australië een ander voorbeeld stellen. Samen kunnen we toeleveringsketens opbouwen die zowel veilig als verantwoord zijn, waarbij we tegelijkertijd lokale gemeenschappen ondersteunen en hoge milieunormen handhaven.
Deze overeenkomsten kaderen binnen het bredere streven van Europa naar strategische onafhankelijkheid. In een wereld die wordt gekenmerkt door conflicten en economische dwang betekent soevereiniteit het verminderen van afhankelijkheid. Het betekent dat geen enkel land de toegang tot energie, halfgeleiders of zeldzame aardmineralen als wapen kan gebruiken om onze economieën te gijzelen. Deze onafhankelijkheid kan niet worden opgebouwd in isolement. Zij vereist sterke, gediversifieerde partnerschappen met betrouwbare bondgenoten.
Dit is een ambitie die Europa deelt met Australië en vele andere landen. De handelsstromen nemen niet af, maar verschuiven. Van India tot Mexico, Brazilië tot Australië zoeken landen dezelfde dingen: veiligheid, welvaart en de vrijheid om hun eigen weg te kiezen.
In dit veranderende landschap onderscheidt de Europese Unie zich als een stabiele en betrouwbare partner. Over de hele wereld breiden we onze betrekkingen uit. Alleen al in de eerste drie maanden van dit jaar hebben we vooruitgang geboekt met historische overeenkomsten met Mercosur, India en nu Australië — een heuse handelstrilogie. Samen bouwen we aan een netwerk dat zich inzet voor open en eerlijke handel.
Uiteindelijk bouwen we aan vertrouwen. Het vertrouwen dat openheid en veiligheid hand in hand kunnen gaan. Dat soevereiniteit wordt versterkt, niet verzwakt, door middel van partnerschap. En we laten zien dat in een onzekere wereld “mates” het sterkst staan wanneer ze zij aan zij staan.