We hebben water lang als vanzelfsprekend beschouwd. Maar onze rivieren, meren en grondwaterlagen raken vervuild, droogtes en overstromingen komen steeds vaker voor, en de druk op onze watervoorraden neemt toe. In tien jaar tijd is het aantal Europeanen dat met waterschaarste te maken krijgt bijna verdubbeld.
Europa kampt met waterstress.
Dat betekent: de vraag naar water is groter dan wat de natuur kan leveren. Om dat om te keren, moeten we omschakelen naar een economie die zuinig en slim omgaat met water.
Waterstress is een wereldwijd probleem. De aanpak van Europa wordt dan ook wereldwijd nauwlettend in de gaten gehouden. De EU stelt nu een allesomvattende strategie voor, gericht op waterweerbaarheid: verstandig omgaan met water, in het belang van mensen, bedrijven, natuur én economie.
De kern van het plan: eerst verbruik inperken, dan pas extra water aanboren.
We willen overheden en sectoren helpen om waterverbruik te beperken. Lokale en regionale besturen spelen hierin een sleutelrol. Zij staan het dichtst bij de mensen en weten waar de noden liggen.
Deze nieuwe aanpak bouwt verder op bestaande wetgeving én op een sterke Europese watersector. Maar er is meer nodig.
We zetten in op drie grote doelen:
- De watercyclus herstellen en beschermen.
Gezonde ecosystemen zuiveren en bewaren water op natuurlijke wijze. Daarom moeten we vervuiling voorkomen én aanpakken. - Een circulaire economie die water slim inzet.
Europa is koploper in watertechnologie, met 40% van alle wereldwijde patenten. Toch benutten we dit potentieel nog niet volledig. Er is ruimte voor meer innovatie, jobs en groei, ook op wereldvlak. - Schoon en betaalbaar water voor iedereen.
Toegang tot water en sanitatie is essentieel. Moderne zuiveringsinstallaties zorgen ervoor dat gebruikt water terug veilig de natuur in kan, zodat het ecosysteem gezond blijft.
Die doelen versterken elkaar. Herstelde ecosystemen helpen water vasthouden, wat de economie weerbaarder maakt tegen de klimaatverandering. Innovatie en efficiënt gebruik maken onze watersector sterker en toegankelijker. En een goede sanering beschermt opnieuw de natuur.
De strategie biedt lidstaten praktische instrumenten om het waterbeheer te verbeteren.
Elke lidstaat start vanuit een andere situatie. Zo varieert het waterverlies in de leidingen van 8% tot maar liefst 57%. België kent opnieuw een uitzonderlijk droge lente en kampt met een snel dalend grondwaterniveau, ondanks het feit dat 2024 het natste jaar ooit gemeten was. Het land investeert volop in betere bescherming tegen droogte en overstromingen. Toch blijft er, ondanks Europese steun, een grote investeringskloof. Daarom willen we ook meer publieke en private middelen aantrekken, onder andere via digitalisering.
Alle EU-landen moeten werk maken van beter waterbeheer: verontreiniging tegengaan, de impact van klimaatverandering beperken, en overstromingsrisico’s beheersen. Sommige landen zullen ook extra moeten investeren in hun verouderde waterinfrastructuur.
Sectoren die het meeste water gebruiken – of waar de grootste besparing mogelijk is – moeten daarbij voorrang krijgen.
De boodschap is duidelijk: Europeanen willen actie.
En met deze strategie ligt er een concreet plan op tafel. Water is een gemeenschappelijk goed, en dus ook een gedeelde verantwoordelijkheid. Samenwerking tussen alle gebruikers in de watercyclus is essentieel – en moet eerlijk en duurzaam verlopen.
Elke druppel telt. Ook minder waterverbruik thuis maakt een verschil. Maar we moeten ook op grote schaal veranderen hoe we met water omgaan en het waarderen. Zodat we – nu én in de toekomst – voldoende water hebben. Voor iedereen.